1. Giai đoạn khởi đầu (1960s – 1990s)

·       Thương mại điện tử bắt đầu từ các hệ thống trao đổi dữ liệu điện tử (EDI) giữa doanh nghiệp.

·       Các công ty sử dụng mạng máy tính để gửi đơn hàng, hóa đơn.

·       Đến cuối thập niên 1980, việc mua bán qua mạng còn rất hạn chế và chủ yếu trong doanh nghiệp.

2. Sự ra đời của Internet (1990s)

·       Sự xuất hiện của World Wide Web vào năm 1991 đã tạo bước ngoặt lớn.

·       Năm 1994–1995, các website thương mại đầu tiên ra đời.

=>Một số cột mốc quan trọng:

·       Amazon (1995): bắt đầu bán sách online

·       eBay (1995): mô hình đấu giá trực tuyến

3. Bùng nổ thương mại điện tử (2000s)

·       Internet phổ biến rộng rãi trên toàn cầu.

·       Doanh nghiệp bắt đầu xây dựng website bán hàng riêng.

·       Thanh toán online và bảo mật được cải thiện.

=>Nhiều công ty lớn phát triển mạnh:

·       Alibaba Group

·       PayPal

4. Thời kỳ di động & mạng xã hội (2010s)

·       Sự phát triển của smartphone và ứng dụng di động.

·       Mua sắm chuyển sang nền tảng app.

=>Các sàn thương mại điện tử nổi bật tại Đông Nam Á:

·       Shopee

·       Lazada

·       Mạng xã hội như Facebook, Instagram cũng trở thành kênh bán hàng.

5. Thương mại điện tử hiện đại (2020s – nay)

Ứng dụng công nghệ mới:

·       Trí tuệ nhân tạo (AI)

·       Dữ liệu lớn (Big Data)

Cá nhân hóa trải nghiệm mua sắm.

Livestream bán hàng, video ngắn phát triển mạnh.

1. B2C (Business to Consumer)

·  Doanh nghiệp bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng.

·  Đây là mô hình phổ biến nhất hiện nay.

Ví dụ: Shopee, Lazada, Amazon

Đặc điểm:

·  Giao dịch nhanh, số lượng lớn

·  Tập trung vào trải nghiệm người dùng

2. B2B (Business to Business)

Giao dịch giữa các doanh nghiệp với nhau.

Ví dụ: Alibaba Group

Đặc điểm:

·  Đơn hàng lớn, giá trị cao

·  Quy trình giao dịch phức tạp hơn

3. C2C (Consumer to Consumer)

Người tiêu dùng bán hàng cho người tiêu dùng khác thông qua nền tảng trung gian.

Ví dụ: eBay, Shopee (một phần mô hình)

Đặc điểm:

·  Giá cả linh hoạt

·  Chất lượng phụ thuộc người bán

4. C2B (Consumer to Business)

Cá nhân cung cấp sản phẩm/dịch vụ cho doanh nghiệp.

Ví dụ:

·  Freelancer thiết kế, viết nội dung cho công ty

·  Bán ảnh cho nền tảng như Shutterstock

Đặc điểm:

·  Người dùng chủ động tạo giá trị

·  Phổ biến trong kinh tế số

5. B2G (Business to Government)

Doanh nghiệp cung cấp hàng hóa/dịch vụ cho chính phủ thông qua hệ thống điện tử.

Đặc điểm:

·  Liên quan đến đấu thầu, hợp đồng công

·  Yêu cầu quy trình minh bạch, chặt chẽ

6. G2C (Government to Citizen)

Chính phủ cung cấp dịch vụ cho người dân qua nền tảng online.

Ví dụ: Nộp thuế, đăng ký giấy tờ trực tuyến

Đặc điểm: Tăng tính tiện lợi, giảm thủ tục hành chính

7. Mô hình kết hợp (Hybrid)

Nhiều nền tảng kết hợp nhiều mô hình cùng lúc.

Ví dụ: Shopee vừa là B2C vừa là C2C

Thanh toán không tiền mặt và logistics ngày càng tối ưu.

=>Các xu hướng nổi bật:

·      Mua sắm đa kênh (online + offline)

·      Giao hàng siêu nhanh

·      Thương mại điện tử xuyên biên giới